De ingrediënten: herkomst, scheikunde en onderzoek

Guarana: 100 mg extract van een Amazoneklimplant

Paullinia cupana groeit als klimplant in het Braziliaanse Amazonegebied. De Sateré-Mawé verbouwen de plant al eeuwen: ze roosteren de zaden boven een vuur, malen ze tot een harde staaf en schrapen er met de ruwe tong van een vis stukjes vanaf — een bereidingswijze die etnobotanisch goed gedocumenteerd is (Schimpl et al., Journal of Ethnopharmacology, 2013).

Wat de zaden chemisch interessant maakt, is hun cafeïnegehalte: met zo’n drie tot zes procent zit er meer cafeïne in dan in een koffieboon. Een deel daarvan is gebonden aan looistoffen, waardoor de cafeïne in laboratoriumproeven meetbaar trager vrijkomt (Bempong & Houghton, Journal of Pharmacy and Pharmacology, 1992). Cafeïne zelf hoort tot de grondigst onderzochte stoffen uit de farmacologie. De afbraak via het leverenzym CYP1A2 kan per persoon een veelvoud schelen, afhankelijk van genetica, rookgedrag en medicijngebruik (Nehlig, Pharmacological Reviews, 2018). Het extract in PB Sin 18 is gestandaardiseerd op 22% cafeïne: 100 mg levert dus ongeveer 22 mg per capsule.

Appelazijnextract: 100 mg uit tweemaal gegist appelsap

Azijn ontstaat in twee stappen: eerst zetten gistcellen de suiker uit appelsap om in alcohol, daarna oxideren azijnzuurbacteriën van het geslacht Acetobacter die alcohol tot azijnzuur. Vloeibare appelazijn bevat daar doorgaans vier tot zes procent van, plus appelzuur, polyfenolen en resten van het fruit waar hij van gemaakt is (Solieri & Giudici, Vinegars of the World, Springer, 2009). Azijn hoort daarmee bij de oudste voedingsmiddelen die de mens zelf maakt — Babylonische kleitabletten noemen hem al zo’n 5.000 jaar voor onze jaartelling.

Voor de capsulevorm wordt de vloeistof op een drager gedroogd. Over precies die vorm staat één waarneming in de literatuur: in een gedocumenteerd geval bleef een azijntablet in de slokdarm steken en veroorzaakte daar een plaatselijke irritatie (Hill et al., Journal of the American Dietetic Association, 2005). Vandaar het advies om de capsule met twee grote glazen water in te nemen — dat advies komt rechtstreeks uit die waarneming.

Inuline uit topinamboer: 100 mg fructanen uit de knol

Helianthus tuberosus komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika en bereikte Europa aan het begin van de zeventiende eeuw. De Engelse naam “Jerusalem artichoke” is vermoedelijk een verbastering van het Italiaanse girasole — letterlijk: draait met de zon. Botanisch opvallend is de opslagstrategie: de knol slaat geen zetmeel op, maar fructanen van het inulinetype — ketens van fructose-eenheden met een polymerisatiegraad tussen twee en ongeveer zestig (Kays & Nottingham, Biology and Chemistry of Jerusalem Artichoke, CRC Press, 2007).

Die ketenlengte bepaalt hoe inuline zich technologisch en voedingskundig gedraagt. Roberfroid bracht dat uitvoerig in kaart (The Journal of Nutrition, 2007). Dat vraagt wel om een kanttekening: het fructaanonderzoek werkt met dagelijkse hoeveelheden in grammen. De 100 mg in PB Sin 18 ligt daaronder — inuline staat hier als onderdeel van de plantaardige samenstelling, niet als vezelbron.

L-leucine: 50 mg van een essentieel aminozuur

L-leucine duikt vroeg op in de scheikundegeschiedenis: in 1819 isoleerde Joseph Louis Proust het uit kaas, een jaar later haalde Henri Braconnot het uit spierhydrolysaat en gaf het zijn naam — naar het Griekse leukós, wit, vanwege de kleur van de kristallen.

L-leucine hoort bij de negen aminozuren die het menselijk lichaam niet zelf kan aanmaken, en bij de drie vertakte-keten-aminozuren (BCAA’s). Anders dan de meeste aminozuren worden deze drie nauwelijks in de lever omgezet, maar vooral in spier- en vetweefsel — een bijzonderheid waardoor hun stofwisselingsroutes al jaren intensief worden onderzocht (Neinast, Murashige & Arany, Annual Review of Physiology, 2019). Om het in verhouding te zien: een normale gemengde voeding levert dagelijks enkele grammen leucine, vooral via melk- en graaneiwit. De 50 mg hier is daar een kleine bijdrage aan.

L-glutamine: 50 mg van het meest voorkomende aminozuur in het bloed

Ernst Schulze isoleerde glutamine in 1883 uit bietensap. In het menselijk lichaam is het het meest voorkomende vrije aminozuur in plasma en spierweefsel — het lichaam maakt het zelf aan en het geldt daarom als niet-essentieel, al wordt het bij zware lichamelijke belasting als voorwaardelijk essentieel beschouwd.

De rol in de celstofwisseling is goed beschreven: glutamine vervoert stikstof tussen weefsels, en snel delende cellen zoals die van het darmslijmvlies gebruiken het bij voorkeur als energiebron (Newsholme et al., Cell Biochemistry and Function, 2003). Ook hier gaat het om grammen per dag.

Zink: 15 mg als citraat, 150% RI

Pas in 1963 werd duidelijk dat zink essentieel is voor de mens. Ananda Prasad beschreef bij jonge mannen in Iran en Egypte verschijnselen die te herleiden waren tot de zinkvoorziening. Hoe centraal het element is, bleek later uit proteoomanalyse: ongeveer tien procent van alle eiwitten die in het menselijk genoom gecodeerd staan, bindt zink (Andreini et al., Journal of Proteome Research, 2006).

De chemische vorm bepaalt de opname. In gerandomiseerd cross-over-onderzoek met stabiele zinkisotopen werd zinkcitraat vergelijkbaar goed opgenomen als zinkgluconaat en beter dan zinkoxide (Wegmüller et al., The Journal of Nutrition, 2014) — PB Sin 18 gebruikt de citraatvorm. Op EU-niveau geldt voor volwassenen een aanvaardbare bovengrens van 25 mg per dag, vastgesteld door het Wetenschappelijk Comité voor de menselijke voeding en opgenomen in het EFSA-overzicht van bovengrenzen; 15 mg ligt daaronder. Toegestane claim:

• Zink draagt bij tot een normaal koolhydraatmetabolisme.

Chroom: 40 µg als picolinaat, 100% RI

In 1959 beschreven Klaus Schwarz en Walter Mertz een chroomhoudende factor uit biergist — het begin van een onderzoekslijn die tot vandaag omstreden is. Eén chemisch onderscheid is daarbij cruciaal: voedingskundig relevant is uitsluitend driewaardig chroom(III). Chroom(VI), dat giftig is en vooral uit de industrie bekend, is een heel andere stofklasse.

Van chroom(III) wordt slechts een fractie uit de voeding opgenomen, en juist daarom zijn organische chelaten zoals het hier gebruikte picolinaat ontwikkeld. De status als essentieel sporenelement staat wetenschappelijk ter discussie: Vincent heeft de argumenten tegen die status op een rij gezet (The Journal of Nutrition, 2017), en de EFSA vond in 2014 te weinig bewijs om referentiewaarden voor de inname vast te stellen (EFSA Journal, 2014;12(10):3845). Los van die discussie is de claim in het EU-register toegestaan:

• Chroom draagt bij tot een normaal macronutriëntenmetabolisme.

Wat het EU-kader over deze stoffen zegt

Toegestane gezondheidsclaims bestaan uitsluitend voor zink en chroom — beide hierboven geciteerd in de officiële formulering uit Verordening (EU) nr. 432/2012. Voor guarana, appelazijnextract, inuline, L-leucine en L-glutamine bestaat geen toegestane claim. Bij de plantaardige stoffen komt dat door een procedure die nog altijd loopt: de Europese Commissie legde de beoordeling van botanische claims in 2010 stil, en die on-holdstatus geldt nog steeds. Deze vijf ingrediënten worden hier daarom beschreven naar herkomst, scheikunde en onderzoeksstand.